Wat ik heb opgepikt op de Hoogbloeier-themadag rond leiderschap.
Drie inzichten uit een dag tussen experts, voor wie zelf leidinggeeft of leiders begeleidt.
Een paar weken geleden zat ik aan tafel met een groep collega's uit het vakgebied. Therapeuten, coaches, onderzoekers, allemaal mensen die op hun eigen manier werken met hoogbegaafdheid en aanverwante thema's. Het thema van de dag was leiderschap. Geen presentaties, wel gesprekken. En zoals altijd op zo'n dag neem je meer mee uit de zijlijntjes dan uit de hoofdlijnen.
Drie inzichten zijn me bijgebleven. Niet omdat ze nieuw waren, maar omdat ze opnieuw scherp werden in de gesprekken. Ik deel ze hier omdat ze ook werken voor mensen die zelf leidinggeven of leiders begeleiden.
Eén: sensitief leiderschap is niet zacht leiderschap
Een collega vertelde over een client, een directrice in de zorg. Bekend om haar fijne antenne voor mensen, geliefd door haar team, en toch op het punt van uitputting. Ze had geleerd dat sensitief leiderschap betekent: voor iedereen de ruimte maken om gehoord te worden, alle perspectieven meewegen, geen knopen doorhakken voor iedereen mee is.
Dat is een misverstand dat ik ook in mijn praktijk vaak tegenkom. Sensitief leiderschap is niet hetzelfde als zacht leiderschap. Het is niet "alle stemmen tellen even zwaar" of "ik wil iedereen tevreden zien". Het is: ik voel goed aan wat er in een ruimte speelt, en ik gebruik die informatie om beslissingen te nemen die kloppen.
Soms betekent dat hard kiezen tegen wat een groep wil. Maar je doet het mét hen, niet boven hun hoofd. Dat is het verschil. En het is een verschil dat je leert maken, niet eentje waar je natuurlijk in valt.
Twee: de eenzame top is geen romantische metafoor
Een tweede gesprek ging over wat er gebeurt in de hoofden van mensen aan de top. CEO's, directieleden, ondernemers. Wat opvalt is hoe vaak ze nergens écht terecht kunnen met hun twijfels. Hun team mag het niet weten, want dat ondermijnt hun rol. Hun partner snapt de complexiteit van het werk vaak niet. Vrienden willen graag het succesverhaal horen. En andere leiders zijn meestal concurrenten of bondgenoten, zelden gewone gesprekspartners.
Wat overblijft is een eenzaamheid die niet altijd zichtbaar is, en die iets doet met de kwaliteit van beslissingen. Een leider zonder klankbord neemt op den duur beslissingen die te dicht bij zijn eigen blinde vlekken liggen. Of hij neemt geen beslissingen meer, omdat alles te zwaar is geworden om alleen te dragen.
Een goed extern klankbord lost dat niet op door advies te geven. Het lost het op door een ruimte te zijn waarin de leider hardop mag denken zonder dat het direct gevolgen heeft. Dat is zeldzamer dan je denkt, en waardevoller ook.
Drie: de meeste leiderschapsstijlen zijn eerder gekopieerd dan gekozen
Het derde inzicht ontstond bijna terloops, in een gesprek tussen twee collega's tijdens de lunch. Iemand merkte op dat we als coaches vaak werken met leiders die hun rol invullen op de manier waarop hun eigen baas dat ooit deed. Of net het tegenovergestelde, als reactie op een baas die ze nooit meer wilden zijn.
In beide gevallen is de stijl eerder gekopieerd dan gekozen. En dat verklaart waarom zoveel leiders zich pas écht thuis voelen in hun rol als ze de tijd nemen om te onderzoeken wat hen werkelijk past. Niet wat de literatuur zegt, niet wat hun voorganger deed, niet wat hun team verwacht. Wel wat klopt met wie ze zijn, en wat de rol echt vraagt.
Dat onderzoek is geen luxe. Het is wat het verschil maakt tussen een leider die uit overtuiging stuurt, en een leider die zijn dagen vult met overleg waarin hij eigenlijk niet beslist.
Wat ik meeneem in mijn werk
Drie inzichten, drie kleine bevestigingen van waar het werk om draait. Sensitief leiderschap als kracht, niet als zachtheid. Het belang van een echt klankbord, ook (juist) aan de top. En de moeite waard om te onderzoeken welke leiderschapsstijl bij jou past, in plaats van eentje aan te nemen die je hebt overgenomen.
Wat me opvalt: in de gesprekken met leiders die ik begeleid, komen deze drie thema's keer op keer terug. De woorden verschillen, de kern niet.
Werk je zelf in een leiderschapsrol en herken je iets in dit verhaal? Plan een kennismakingsgesprek, dan kijken we samen wat er bij jou speelt.
